Hvað er Búddismi?

Búddismi er trúarbrögð sem snúast ekki um neinn guð. Búddistar fylgja heimspekikenningum Búdda, sem þýðir "hinn upplýsti."

22. júlí 2013

buddism.jpg

búddismi
Flokkun: 
Búddismi er trúarbrögð sem snúast ekki um neinn guð. Búddistar fylgja heimspekikenningum Búdda, sem hét réttu nafni Siddharta Gautama og var indverskur prins sem var uppi um 6 öldum fyrir krist. Búdda þýðir “hinn upplýsti” og vísar til þess að Búddistar reyna að öðlast uppljómun í lífi sínu, verða eitt með almættinu. Allir geta orðið upplýstir Búddar með því að iðka Búddisma. Búdda byggði kenningar sínar á hindúisma, þannig að segja má að Búddismi sé afbrigði eða afkvæmi hindúisma.
 

Búddismi

Búddismi í hnotskurn:

  • Nafn: Búddismi, fylgjendur eru Búddistar
  • Guð: Enginn, algyðistrú
  • Algengust: Í A-Asíu
  • Bænarhús: Musteri
  • Heilagasta hátíð: Vesak
  • Helgidagur: Enginn
  • Helgirit: Pali Tipitaka, Mahayama Sutra o.fl.
  • Fylgjendur í heiminum: 400 milljónir til 1,7 milljarðir
  • Fylgjendur á íslandi: um 1200
  • Fjöldi íslenskra félaga: 3

Samkvæmt Búddistum er heimurinn í stöðugri breytingu og lífið er stöðug hringrás þjáningar (Samsara), sem orsakast af “hugareitrinu.” Búddistar reyna að komast á æðra tilverustig, sem þeir kalla Nirvana, og losa sig úr hringrás þjáningar með því að losa sig við hugareitrið. Það gera þeir með því að feta “meðalveginn,” stunda hugleiðslu og jóga, breyta rétt, öðlast visku, viðurkenna hin göfugu sannindi fjögur, fylgja hinni áttföldu leið og siðareglunum fimm. Með því að fylgja Búddisma öðlast maður gott Karma, sem er lykillinn að því að hljóta góð örlög. Margir Búddistar gerast munkar eða nunnur einhvern tímann á lífsleiðinni.

Göfugu sannindin fjögur:

  1. Dukkha: Þjáning er óaðskiljanlegur hluti af lífinu og lífið er hverfullt.
  2. Samudaya: Þjáningin á sér uppruna í löngunum og bindingu.
  3. Nirodha: Þjáningu má stöðva með því að koma í veg fyrir langanir, það er hægt að losa sig úr samsara og ná nirvana.
  4. Marga: Það er til leið út úr þjáningunni og það er hin áttfalda leið.

Hin áttfalda leið felst í lífstíl sem Búddistar temja sér:

  1. Rétt viðhorf, að skilja göfugu sannindin fjögur.
  2. Réttur ásetningur, að taka ákvörðun um að hætta við alla fjandsemi og óþykkju.
  3. Rétt ræða, að tala til annarra á vingjarnlegan og sannan máta. Það þýðir að ekki ljúga, baktala fólk eða etja manni móti manni.
  4. Rétt breytni, að fylgja siðareglunum fimm.
  5. Rétt lífsviðurværi, að ekki valda skaða í starfi sínu. Dæmi um skaðleg störf eru svindlarar, þjófar eða vopnasalar.
  6. Rétt áhersla, að vera óþreytanlegur í að reyna að ná hinum sjö markmiðunum.
  7. Rétt hugarfar, hæfileikin að hlutlaust vera meðvitaður um hugsanir sínar og gerðir hér og nú, gjörhygli.
  8. Rétt einbeiting, hæfileikin að geta einbeitt sér að einu atriði í lengri tíma.

Siðareglurnar fimm

  1. Ekki drepa (ekki skaða tilfinningaverur)
  2. Ekki taka það sem ekki hefur verið gefið (ekki stela)
  3. Ekki misnota líkamlegar nautnir, þar á meðal kynlíf
  4. Ekki ljúga (alltaf segja sannleikann)
  5. Ekki neyta áfengis eða annarra efna sem hindra skýra hugsun

Hvar er Búddismi algengastur?

Búddismi er ríkjandi í austanverðri Asíu. Í Kína, Japan, Sri Lanka og allri Suðaustur-Asíu eru nær allir Búddistar. Búddismi hefur á síðari árum orðið vinsæll á vesturlöndum.
Kort af dreyfingu trúarbragða í heiminum

Hvert er helgirit Búddista?

Ekkert eitt rit má kalla helgirit Búddista. Til eru mjög mörg rit um Búddisma sem eru misgömul, frá mismunandi löndum og á mismunandi tungumálum, sem öll lýsa ævi og kenningum Búdda. Meðal þessara rita eru Pali Tipitaka og Mahayama Sutra. Búddískir textar fjalla um gimsteinana þrjá: Buddha, Dharma og Sangha.

Hverjar eru helstu trúarhátíðir Búddista?

Trúarhátíðir Búddista fylgja indverska tungldagatalinu og eru því á breytilegum tíma á árinu. Lítil regla er á því hvað teljist Búddísk trúarathöfn og það er mjög misjafnt eftir löndum og siðum hvaða hátíðir eru haldnar. Eitt dæmi er hátíðin Vesak. Hún er haldin hátíðleg á fyrsta fulla tungli í maí. Þá fagna Búddistar fæðingu og uppljómun Búdda.

Hverjir eru helstu söfnuðir Búddista?

Skipta má Búddistum gróflega í þrjá hópa:
Theravada er elsta grein Búddisma og tiltölulega íhaldssöm. Hún er iðkuð í SA-Asíu
Mahayana er iðkuð í Kína, Japan og Kóreu. Til þessarar greinar telst hinn þekkti japanski stíll Zen.
Vajrayana er grein sem snýst um ýmsar hefðir sem saman nefnast tantra. Tíbetskur, nepalskur og mongólskur Búddismi eru afbrigði af Vajrayana.

Búddísk trúfélög á Íslandi:

Myndin er fengin af wikipedia og breytt af Áttavitanum

22. júlí 2013